Kiedy
przeprowadzałam się do Warszawy, znajomi załamywali ręce, mówiąc coś o
brzydocie tego miasta, zabetonowaniu wszystkiego… Jak wiecie, jestem
przewodnikiem warszawskim, więc śmiem się z opinią dotyczącą brzydoty
zdecydowanie nie zgodzić, jeśli chodzi o zabetonowanie… niestety, ostatnio
rzeczywiście wygląda to tak, jakby każdy zakamarek Warszawy miałby być
zabudowany apartamentowcami (bo przecież nie zwykłymi blokami). Mieszkam jednak
w miejscu dosyć zielonym, mam blisko do Wisły, trochę daleko od Centrum, a to
znaczy, że podczas spacerów niejedno mogę wypatrzeć. Zresztą, nie tylko
spacerów. „Dzikie” życie Warszawy ma się całkiem nieźle, nie tylko na moim
Tarchominie (tak, tak, to tutaj latał ten tygrys!), gdzie lepiej w zimie nie
dociskać pedału gazu, by nie wjechać w lochę z warchlakami, ale też w Centrum,
wystarczy tylko zajrzeć do Łazienek, by spotkać nie tylko wiewiórki i kaczki
(choćby mandarynki), ale i sarnę bądź i łosia. Atrakcji takich dostarcza nam
sąsiedztwo Kampinosu.
Wielu rzeczy
jednak nie zauważamy. Nie ze złej woli czy braku zainteresowania, ot, czasami
należy wiedzieć, w którą stronę spojrzeć, zacząć obserwować, a nie tylko patrzeć.
O swoich doświadczeniach z Warszawą dziką pisze Arkadiusz Szafraniec,
sam określający się mianem „ekoisty z zamiłowania”. Powiem Wam, że dawno
nie czytałam tak wciągającej książki, która tak bardzo otworzyłaby mi oczy na
wiele, nie tylko na te wielkie okazy, przecinające mi czasem drogę, a przy
okazji napisanej bardzo lekkim, łatwo przyswajalnym językiem.
Autor zapoznaje
czytelnika chociażby z ptakami obecnymi na terenie Warszawy, opowiadając
również o tych naprawdę ciekawych w raczej niespodziewanych miejscach.
Wiedzieliście, że na szczycie Pałacu Kultury gniazdują sokoły? Ja nie
wiedziałam. Podobno nad Wisłą licznie spotkać można również bieliki. Ale
przeczytamy także o tych nieco bardziej pospolitych: wróblach, sikorkach,
wronach, srokach czy gawronach i ich zwyczajach. O tym, jak adaptują się do
życia w mieście i gdzie najczęściej znajdują pożywienie. Przyznam, że niektóre
nawyki żywieniowe większych skrzydlatych nieco mnie zdumiały i po raz kolejny
przekonały, że natura potrafi być bardzo bezwzględna. Jak łatwo się bowiem
domyślić, większość ptaków wie, gdzie w mieście można sięgnąć po przekąskę:
chociażby w parkach. A jeśli mowa o parkach, to nie sposób nie wspomnieć o
Łazienkach.
A co za
stworzenie jest najczęściej spotykane w Łazienkach? Tak, wiewiórki! Wiewiórcze
mamy muszą się bardzo namęczyć, by ich potomstwo przetrwało w otoczeniu tak
wielu żarłocznych ptaków. Zresztą, nie tylko wiewiórcze! W parku otaczającym
dawną rezydencję króla Stasia przystań znajduje bowiem wiele drobnych i
większych zwierzątek, które przystosowały się bądź próbują się przystosować do
nowych warunków. Często to zaledwie goście, docierający tam znad Wisły,
przelotem bądź spacerkiem, o ile zdołają się przedrzeć.
Wiewióra łazienkowska.
Nasza dzika
nieuregulowana Królowa Rzek i jej brzegi stanowią bowiem raj dla fauny
okołowarszawskiej. Szczególnym powodzeniem cieszą się nie tylko jej praskie i
białołęckie strony, te dzikie, zarośnięte i fascynujące, ale i okolice
lewobrzeżne – kiedy wychodzimy za Żoliborz, do dyspozycji zwierzaków
przeróżnych pozostają przecież lasy Bielański i Młociński. Nic dziwnego, że
można tam spotkać kaczki (te są wszędzie!), mewy czy kormorany, ale i
przemykające się lisy. Zresztą, z tej drogi korzystały także odradzające się
powoli w Polsce wilki. Kto wybrał się niejeden raz na spacer brzegami Wisły,
ten mógł zaobserwować ślady żerowania bobrów, a także miejsca, w których
znajdują się ich żeremie. No i oczywiście dziki! Dziki są wszędzie, ludzie
wchodzą z buciorami na ich tereny żerowania, dlatego w krzakach można czasami
natknąć się na specjalne urządzenia do ich odłowu. Łosie, sarny… wszystkie czasami
pojawiają się na warszawskich ulicach. Warszawa – może i stolica, ale w pełni
zezwierzęcona. Bo przecież są jeszcze nasi ulubieńcy – psy, koty czy choćby
chomiki, które wyrwały się na wolność. A kiedy przychodzi lato, wszystko bzyczy
(ach, te komary!), mieni się w oczach i pracuje skrzętnie!
Tak wygląda pułapka na dziki.
Każdy rozdział to
oddzielna gawęda poświęcona jednemu z elementów fauny warszawskiej. Niektóre z
nich zebrane są tematycznie – znajdziemy choćby części poświęcone Łazienkom,
Wiśle czy Kampinosowi, jednak czasami potraktowane są one zaledwie pretekstowo.
To jednak nie teksty podręcznikowe, nie przeczytamy np. o kaczkach w jednym
rozdziale, by już do tego tematu nie powrócić. Nie. Szafraniec opowiada o
określonych obszarach, biotopach, a przecież wszystkie one ze sobą sąsiadują!
Fascynująca lektura, urozmaicona zdjęciami, wprawdzie czarno-białymi, ale
przecież potrafimy je sobie pokolorować w wyobraźni.
Warszawa dzika to nie tylko pozycja dla osób zakochanych
w stołecznym grodzie, pragnących dowiedzieć się więcej o nietypowych stronach
życia w tym mieście. Gorąco polecam ją także rodzicom pragnącym pokazać swoim
dzieciom świat piękna i życia nierzadko u naszego progu! Jestem przekonana, że
będą zachwycone i nauczą się też tego, co trzeba zrobić, by pomóc go zachować.
Arkadiusz
Szafraniec, Warszawa dzika, wyd. Iskry, Warszawa 2019.

